بلاغت فارسی
بازخوانی تطبیقیِ تعاریف «استخدام» و ارائۀ الگوی جامع برای تحلیل آن در بلاغت عربی، انگلیسی، هندی و فارسی

سیدعلی سینا رخشنده مند

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1404، صفحه 1-22

https://doi.org/10.30473/prl.2026.78796.2213

چکیده
  صنعت بلاغی «استخدام» از جمله آرایه‌های پیچیدۀ معنوی است که در سنت بلاغت عربی، فارسی، هندی و انگلیسی با تعاریف گوناگون و گاه متعارض صورت‌بندی شده است. از یک‌سو، بلاغیان کلاسیک عرب همچون ابن منقذ، ابن مالک،  خطیب قزوینی  و شارحان متأخر، هر یک با رویکردی متفاوت به تحلیل این صنعت پرداخته‌اند؛ برخی با تأکید بر اشتراک لفظی ...  بیشتر

بلاغت فارسی
بررسی ساختار صور خیال در رمان «زمین سوخته» با تکیه بر تشبیه و کنایه

توران رزمجو؛ فتانه رستمی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1404، صفحه 23-32

https://doi.org/10.30473/prl.2026.77795.2207

چکیده
  رمان «زمین سوخته» یکی از رمان‌هایی است که به بیان وقایع اوایل جنگ عراق علیه ایران می‌پردازد و سرآغازی است برای رمان‌نویسی جنگ تحمیلی. هدف اصلی، تحلیل این دو آرایه ادبی در بافت این رمان است؛ زیرا نویسنده با به‌کارگیری این دو آرایه به بازنمایی واقع‌گرایی جنگ و بیان عواطف شخصیت‌های «زمین سوخته» پرداخته است که این امر بر ...  بیشتر

بلاغت فارسی
تحلیل استعاره‌ مفهومی غم در غزلیات سعدی بر اساس دیدگاه لیکاف و جانسون

فاطمه الهامی؛ شهلا خلیل اللهی؛ فاطمه قارلقی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1404، صفحه 33-50

https://doi.org/10.30473/prl.2026.76114.2191

چکیده
  استعاره از دید زبان‌شناسی‌‌شناختی درک یک حوزة مفهومی از راه حوزة مفهومی دیگر است. بر اساس نظریة لیکاف و جانسون این نوع استعاره‌هایی که مبتنی بر درک امور انتزاعی بر پایه امور عینی و مفهومی یا تصویری مفاهیم ذهنی هستند، استعارة مفهومی یا ادراکی نامیده می‌شوند؛ به این معنی که مفاهیم ذهنی را به تصویرهای قابل لمس و درک تبدیل می‌کنند. ...  بیشتر

بلاغت فارسی
خوانشی از بلاغت باختین در زبان عرفانی روزبهان بقلی

حسین طاهری

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1404، صفحه 51-68

https://doi.org/10.30473/prl.2026.76629.2199

چکیده
  هِتِروگلوسیا یا دگرزبانی از مفاهیمی است که در اندیشۀ میخائیل باختین جایگاه ویژه‌ای دارد و در کنار دیالوژیسم و گفتار دوسویه ابزار مهمی در بررسی ارتباط متن با گفتمان‌ها و زبان‌های اجتماعی و نیز نوع مناسبات میان آن‌ها محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف واکاوی سازوکارهای هتروگلوسیا_ به عنوان یکی از عناصر بلاغی مدرن در عبهرالعاشقین روزبهان ...  بیشتر

بلاغت فارسی
کارکردهای بلاغی و تفسیری استشهادهای قرآنی در رساله قشیریه

فاطمه امیرآبادی فراهانی؛ احمد خاتمی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1404، صفحه 69-94

https://doi.org/10.30473/prl.2025.70532.2110

چکیده
  ادبیات عرفانی بخش گسترده‌ و جذابی از ادب فارسی را به خود اختصاص داده است. عرفا همواره به قرآن به‌عنوان سرچشمة اصیل و ناب عرفان اسلامی توجه داشته‌اند و بنای تمام مراحل و منازل سلوک را بر آن استوار کرده‌اند. بنابراین یکی از نکات مهم در متون عرفانی، کاربرد آیات قرآن کریم برای اثربخشی بیشتر کلام است. برای تبیین نحوه نگرش عرفا به قرآن ...  بیشتر

بلاغت فارسی
تحلیل معانی بافتی استفهام‌های حافظ، بر اساس نظریه‌های «کنش گفتاری» و «انسجام»

اکبر شاملو؛ یحیی عطایی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1404، صفحه 95-116

https://doi.org/10.30473/prl.2026.75369.2177

چکیده
  پرسش‌های بلاغی در زبان و شعر حافظ صرفاً برای کسب اطلاعات مطرح نمی‌شوند بلکه در بافت‌های مختلف معنایی گسترش یافته و کنش‌های گفتاری پیچیده و انسجام معنایی ویژه‌ای را بازتاب می‌دهند. این پژوهش با تحلیل حدود معنای متفاوت از استفهام‌های موجود در غزلیات حافظ بر اساس نظریه‌های کنش گفتاری آستین و سرل و نظریة انسجام هالیدی و حسن به بررسی ...  بیشتر