نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زابل

10.30473/prl.2025.72470.2140

چکیده

برخی از شاعران زبان فارسی، تمایل بیشتری به آرایش کلام و پیچیده گویی داشته‌اند. در این میان، خاقانی شروانی را سرآمد این گروه از شاعران دانسته‌اند. رویکرد زیاد خاقانی به ایراد معانی تازه و ابداع تصاویر دور از ذهن، و همچنین علاقه به پیچیده‌گویی، موجب شده تا در مواردی نقص‌ها و سستی‌هایی وارد کلامش‌گردد. پژوهش حاضر که به روش توصیفی-تحلیلی انجام‌گرفته، درپی پاسخ بدین پرسش است که آیا این لغزش‌ها و سهوها در پیچیدگی کلام خاقانی تأثیر گذار بوده است؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد، شاعر گاه بدون ذکر وجه‌شبه، تناسباتی را میان برخی عناصر مطرح کرده، که توجیه شباهت و یافتن وجه تناسب میان آن‌ها، بسیار دور از ذهن و غیر قابل توجیه به نظر می‌رسد. حتی در مواردی این تناسبات ادعا شده، می‌تواند مفهومی مخالف با مقصود شاعر را به مخاطب القا کند. همچنین ترکیب ها و تعبیراتی که در برخی موارد ابداع کرده، با معیارهای فصاحت و نحو زبان مطابقت ندارد. افزون بر این، تراکم تصاویر و مضامین در محور افقی ابیات، در مواردی موجب شده تا ارتباطات و تناسباتی که ادعا کرده، در یک دیگر تداخل و تزاحم ایجاد کنند. همة این موارد در پیچیدگی و ابهام کلام شاعر تأثیرگذار بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Rhetorical analysis of simile in Khaqani ode’s

نویسنده [English]

  • hossein ettehadi

Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Zabol Branch

چکیده [English]

Some poets of Persian language have had a more tendency to arrange words and make complex speech. Among all, Khaqani Shirvani has been considered the leader of this group of poets. Khaqani's excessive approach to finding new meanings and inventing far-fetched images, as well as his interest in complexities, has led to flaws and weaknesses in his words in some cases. The Present research, which was carried out, using a descriptive-analytical method, seeks to answer the question of whether these slips and mistakes had an effect on the complexity of Khaqani's speech . The results showed that the poet had sometimes proposed proportions between some elements without mentioning similarities and thus justifying the similarities and finding the aspects of proportion between them seemed far-fetched. Even in some cases, these claimed proportions could convey a concept that was contrary to the poet's intention to the audience. Also, the combinations and interpretations he had invented in some cases did not match the standards of eloquence and syntax of the language. In addition, the density of images and themes in the horizontal axis of the verses had caused the connections and proportions he had claimed to interfere with each other in some cases. All these cases could influence the complexity and ambiguity of the poet's words.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khaqani
  • Ode’s
  • Simile
  • Point of Similarity
  • Proportions