تحلیل استعارۀ مفهومی زمان در دیوان شمس تبریزی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی پژوهشکدۀ زبان و ادبیات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

10.30473/prl.2021.57541.1824

چکیده

زمان، یک مفهوم کلیدی در عرفان اسلامی است که تحت تأثیر تجربه های زیستۀ عرفا به گونه هایی متفاوت مفهوم سازی شده و در متون عرفانی بازتاب یافته است. با مطالعۀ این مفهوم و چگونگی مفهوم سازی و بازنمایی آن در آثار عرفا می توان تحلیلی دقیق تر از نگرش ها و تجارب صاحبان این آثار در موقعیت ها و زمان های مختلف عرضه کرد. از این رو در مقالۀ پیش رو برآنیم تا با بررسی و تحلیل کمّ و کیف کاربرد مفهوم زمان و برخی تعابیر زبانی مرتبط با آن در جلد اول کلیات شمس به این پرسش پاسخ دهیم که مولوی مفهوم زمان را در اشعار مورد بررسی چگونه و تحت تأثیر چه زمینه هایی مفهوم سازی کرده است. رویکرد تحلیلی این پژوهش نظریۀ استعارۀ مفهومی لیکاف و جانسون است که از منظر زبان شناسی شناختی در تبیین مفهوم «زمان»، انگاره‌ اولیۀ «زمان شئی است» و انگاره‌های ثانویۀ «زمان شئی متحرک و ثابت است» را مطرح کرده اند. حاصل این پژوهش نشان می دهد که مولوی زمان را با انگاره های «زمان به مثابۀ شئی متحرک»، «زمان به مثابۀ شئی ثابت»، «زمان به مثابۀ مکان محصور و فضا»، «زمان به مثابۀ گنج/اندوخته» و «زمان به مثابۀ انسان» مفهوم سازی کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the conceptual metaphor of time in Divan Shams Tabrizi

نویسنده [English]

  • Yousef Mohammadnezhad Alizaminin
Faculty Member of the Institute of Language and Literature, Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

Time is a key concept in Islamic mysticism that has been conceptualized in different ways and reflected in mystical texts under the influence of mystics' lived experiences. By studying this concept and how it is conceptualized and represented in the works of mystics, a more accurate analysis of the attitudes and experiences of the owners of these works in different situations and times can be offered. Therefore, in the present article, we intend to answer the question of how and under what influence Rumi defined the concept of time in the studied poems by examining and analyzing the application of the concept of time and some related linguistic interpretations in the first volume of Shams. Has conceptualized contexts. The analytical approach of this research is Lakoff and Johnson's theory of conceptual metaphor, which from the point of view of cognitive linguistics, in explaining the concept of "time", have introduced the primary idea of "time is object" and the secondary ideas of "time is moving and fixed". The result of this research shows that Rumi described time with the ideas of "time as a moving object", "time as a fixed object", "time as an enclosed space and space", "time as a treasure" and "time". As a human being

کلیدواژه‌ها [English]

  • conceptual metaphor
  • Time
  • Mapping
  • Shams lyric poems